Τι είναι τα κύματα έλξης και πόσο επικίνδυνα είναι

Τα κύματα έλξης (rip currents) είναι από τα πιο επικίνδυνα φυσικά φαινόμενα που συναντάμε στις παραλίες, ειδικά σε περιοχές με ισχυρά κύματα και έντονα ρεύματα. Παρά το γεγονός ότι δεν φαίνονται εύκολα με γυμνό μάτι, ευθύνονται για εκατοντάδες πνιγμούς κάθε χρόνο παγκοσμίως.

Ας δούμε αναλυτικά τι είναι, πώς δημιουργούνται, πώς να τα αναγνωρίζουμε και – το πιο σημαντικό – πώς να τα αντιμετωπίζουμε.

Τι είναι τα κύματα έλξης

Τα κύματα έλξης είναι στενά, δυνατά ρεύματα νερού που κινούνται κάθετα προς την ακτή, δηλαδή από την παραλία προς το ανοιχτό πέλαγος. Δεν είναι το ίδιο με την παλίρροια ή τα μεγάλα κύματα· αντίθετα, δημιουργούνται όταν το νερό που συγκεντρώνεται κοντά στην ακτή (από τα κύματα που σπάνε εκεί) πρέπει να επιστρέψει πίσω στη θάλασσα.

Χαρακτηριστικά τους:

• Έχουν πλάτος συνήθως 5-10 μέτρα, αλλά μπορεί να φτάσουν και τα 30 μέτρα.
• Η ταχύτητά τους μπορεί να ξεπεράσει τα 2 μέτρα το δευτερόλεπτο, ταχύτερα δηλαδή από έναν καλό κολυμβητή.
• Συχνά δεν δημιουργούν μεγάλο κυματισμό στην επιφάνεια, κάτι που τα κάνει δύσκολα ορατά.

Πώς δημιουργούνται τα κύματα έλξης

Τα κύματα έλξης εμφανίζονται σε συγκεκριμένες συνθήκες, όπως:

• Αμμώδεις ακτές με κύματα που σπάνε ακανόνισταΌταν τα κύματα συγκεντρώνουν μεγάλες ποσότητες νερού κοντά στην ακτή, αυτό το νερό ψάχνει τρόπο να επιστρέψει πίσω στο πέλαγος.
• Διακεκομμένες άμμοι ή κανάλια στον βυθόΑυτά τα ανοίγματα επιτρέπουν στο νερό να επιστρέψει μαζικά και με δύναμη.
• Φράγματα, βράχια ή λιμάνιαΟι ανθρώπινες κατασκευές μπορούν να ενισχύσουν τα φαινόμενα αυτά.

Πώς να αναγνωρίσουμε ένα κύμα έλξης

Αν και δεν είναι πάντα ορατά, υπάρχουν μερικά σημάδια που μπορούμε να προσέξουμε:

• Περιοχές όπου το νερό φαίνεται πιο σκούρο ή πιο ήρεμο ανάμεσα σε κυματισμούς.
• Στενές λωρίδες νερού που δείχνουν να «τρέχουν» προς τα έξω.
• Αφρός, φύκια ή άμμος που παρασύρονται γρήγορα προς το πέλαγος.
• Διακοπές στον κυματισμό που αλλοιώνουν το μοτίβο των κυμάτων.

Πόσο επικίνδυνα είναι τα κύματα έλξης

Τα κύματα έλξης θεωρούνται από τις πιο συχνές αιτίες πνιγμού στις παραλίες. Ας δούμε γιατί:

• Η δύναμή τους αιφνιδιάζει: Ακόμα και έμπειροι κολυμβητές συχνά πανικοβάλλονται όταν παρασυρθούν από ένα τέτοιο ρεύμα.
• Η λάθος αντίδραση: Οι περισσότεροι προσπαθούν να κολυμπήσουν κατευθείαν προς την ακτή, κόντρα στο ρεύμα, κάτι που τους εξαντλεί γρήγορα.
• Δεν είναι άμεσα ορατά: Οι λουόμενοι συχνά δεν γνωρίζουν την ύπαρξή τους ή δεν ξέρουν πώς να τα εντοπίσουν.

Πώς να αντιμετωπίσουμε ένα κύμα έλξης

Αν βρεθείτε σε κύμα έλξης, θυμηθείτε τα εξής βήματα:

1. Μείνετε ήρεμοιΜην παλεύετε κόντρα στο ρεύμα – θα εξαντληθείτε.
2. Κολυμπήστε παράλληλα στην ακτήΤο ρεύμα έχει περιορισμένο πλάτος. Αν κινηθείτε παράλληλα (δεξιά ή αριστερά), θα το ξεπεράσετε.
3. Αν δεν μπορείτε, αφήστε το να σας παρασύρειΜόλις το κύμα εξασθενήσει στα ανοιχτά, μπορείτε να κολυμπήσετε πλάγια και έπειτα προς την ακτή.
4. Σηκώστε το χέρι σας για βοήθειαΑν δεν τα καταφέρνετε, τραβήξτε την προσοχή σωστικών μέσων ή άλλων λουόμενων.

Συμβουλές για να αποφύγετε τα κύματα έλξης

• Κολυμπάτε πάντα σε παραλίες με ναυαγοσώστη.
• Ρωτήστε τοπικούς γνώστες ή προσέξτε τις πινακίδες.
• Παρατηρήστε προσεκτικά τη θάλασσα πριν μπείτε.
• Αν δείτε κάποιον σε δυσκολία, καλέστε βοήθεια – μην μπείτε απευθείας, αν δεν έχετε εκπαίδευση.