Μια από τις πιο σκοτεινές προσωπικές ιστορίες των τελευταίων ετών έρχεται στο φως μέσα από τη μαρτυρία της Ελίζαμπεθ Τσούρκοφ, της Ισραηλινορωσίδας ακαδημαϊκού που κρατήθηκε όμηρος στο Ιράκ επί 903 ημέρες. Η ίδια, μιλώντας από κρεβάτι νοσοκομείου στο Ισραήλ, περιέγραψε στο BBC την πολύμηνη δοκιμασία που βίωσε και τις συνθήκες υπό τις οποίες τελικά απελευθερώθηκε.
Η απαγωγή στη Βαγδάτη και η αποκάλυψη της ταυτότητάς της
Η Τσούρκοφ βρισκόταν στη Βαγδάτη τον Μάρτιο του 2023 για έρευνα σχετική με το διδακτορικό της στο Πρίνστον. Δύο άνδρες την πλησίασαν, την ακινητοποίησαν και τη μετέφεραν σε άγνωστη τοποθεσία. Αρχικά προσπάθησε να πείσει τους απαγωγείς ότι ήταν μόνο Ρωσίδα υπήκοος, όμως όταν εκείνοι απέκτησαν πρόσβαση στο κινητό της ανακάλυψαν την ισραηλινή της υπηκοότητα. Από εκείνη τη στιγμή, όπως λέει, η συμπεριφορά των απαγωγέων έγινε πιο απειλητική και πιο σκληρή.
Οι άνθρωποι που την κρατούσαν όμηρο φέρονται να ήταν μέλη της Kataib Hezbollah, μίας από τις ισχυρότερες φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στη χώρα.
Ο κύκλος κακοποίησης και οι «κατασκευασμένες ομολογίες»
Η ακαδημαϊκός περιγράφει ότι για περίπου 100 ημέρες βρισκόταν αντιμέτωπη με συστηματική σωματική και ψυχολογική βία. Προσπαθώντας να σταματήσει την κακοποίησή της, άρχισε να επινοεί «ομολογίες» που βασίζονταν σε θεωρίες συνωμοσίας τις οποίες ήδη πίστευαν οι απαγωγείς της. Δεν ανέφερε ποτέ ονόματα Ιρακινών φίλων ή συνεργατών της, φοβούμενη ότι θα θέσει σε κίνδυνο αθώους ανθρώπους.
Ωστόσο, όπως εξηγεί, αυτή η τακτική παγίδευσε την ίδια σε έναν φαύλο κύκλο: κάθε «ομολογία» γεννούσε νέες απαιτήσεις και νέα πίεση.
Περίπου τρεις μήνες μετά την απαγωγή της, μεταφέρθηκε ξαφνικά σε διαφορετικό χώρο κράτησης. Η σκληρή κακοποίηση σταμάτησε, αν και συνέχισε να ζει απομονωμένη για πολλούς ακόμη μήνες.
Η απελευθέρωση – Ο ρόλος των ΗΠΑ
Η Τσούρκοφ αποδίδει την απελευθέρωσή της σε συντονισμένη αμερικανική παρέμβαση. Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ στο Ιράκ, Μαρκ Σαβάγια, μετέφερε -σύμφωνα με την ίδια- ένα ξεκάθαρο μήνυμα στον Ιρακινό πρωθυπουργό: ότι ο τότε πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ήταν έντονα δυσαρεστημένος με την υπόθεση και πως, αν δεν λυνόταν άμεσα, οι ΗΠΑ θα προχωρούσαν σε αντίποινα εναντίον της ηγεσίας της Kataib Hezbollah.
Λίγο αργότερα, η Τσούρκοφ αφέθηκε ελεύθερη.Η ιρακινή κυβέρνηση μίλησε για «συντονισμένη επιχείρηση των υπηρεσιών ασφαλείας», χωρίς να κάνει αναφορά σε απειλές ή διπλωματική πίεση.Από την άλλη, στέλεχος της οργάνωσης παραδέχτηκε ότι η απελευθέρωση έγινε για να αποφευχθεί ένα πιθανό αμερικανικό πλήγμα.
Η δύσκολη επιστροφή στην κανονικότητα
Σήμερα, η 37χρονη ερευνήτρια βρίσκεται στο Ισραήλ και ακολουθεί πρόγραμμα αποκατάστασης για τις σωματικές και ψυχολογικές συνέπειες της ομηρίας. Παρά την εξάντληση και τα προβλήματα υγείας, δηλώνει αποφασισμένη να ολοκληρώσει το διδακτορικό της.
Την ίδια ώρα, παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις τόσο στο Ιράκ -όπου οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές ενισχύουν την επιρροή τους- όσο και στο Ισραήλ, το οποίο βρίσκεται σε κατάσταση βαθιάς ανασφάλειας μετά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου 2023.
Αναφερόμενη στις «ομολογίες» που αναγκάστηκε να επινοήσει, εξηγεί ότι ένα μεγάλο κομμάτι της προσπάθειας επανένταξης είναι να αποτινάξει από πάνω της την εικόνα που οι απαγωγείς της επιχείρησαν να της επιβάλουν:«Όπως συμβαίνει με κάθε θύμα κακοποίησης, υπάρχει ο κίνδυνος να εσωτερικεύσεις τα λόγια και την εικόνα του θύτη. Χρειάζεται χρόνος για να ξαναχτίσεις την αίσθηση του εαυτού σου».
