Κινητικότητα παρατηρείται τις τελευταίες ημέρες στην προπολεμική πολυκατοικία της οδού Ερατοσθένους στο Παγκράτι και ο λόγος είναι ότι από ημέρα σε ημέρα ξεκινούν οι εργασίες κατασκευής του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή.
Όπως αναφέρει ο Δημήτρης Ρηγόπουλος στο ρεπορτάζ του για την «Καθημερινή» στον ενιαίο χώρο που θα προκύψει από το κέλυφος του τριώροφου κλασικιστικού κτιρίου και μιας νέας προσθήκης καθ’ ύψος, επενδεδυμένης με πωρόλιθο και σε υποχώρηση ως προς το διατηρητέο κτίσμα. Στην πραγματικότητα, το εργοτάξιο, χωρίς ακόμα να έχει αναπτυχθεί σε όλο του το μήκος και το πλάτος, είναι ήδη «ζωντανό»: προηγήθηκαν γεωτεχνικές έρευνες προκειμένου να διευκρινιστεί η ακριβής έκταση των υπόγειων υδάτων που είχαν εντοπιστεί κατά το παρελθόν.
«Αρχίζουμε μέσα στον Μάρτιο το κυρίως κατασκευαστικό έργο», μας λέει ο διευθυντής του Ιδρύματος Κυριάκος Κουτσομάλλης. «Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούμε να έχουμε έτοιμο το μουσείο σε τρία χρόνια», συμπληρώνει. «Ο ακριβής χρόνος παράδοσης θα εξαρτηθεί και από το τι θα συναντήσουμε μπροστά μας. Μπορεί να τελειώσουμε λίγους μήνες νωρίτερα ή λίγους μήνες αργότερα».
Σε κάθε περίπτωση, το νερό έχει μπει στο αυλάκι. Ενα όραμα για την Αθήνα και τους φίλους της μοντέρνας τέχνης, η κατασκευή του μουσείου που θα μπορούσε να φιλοξενήσει μία από τις σημαντικότερες συλλογές στον κόσμο, αρχίζει και γίνεται πραγματικότητα. Ενα όραμα που εξελίχθηκε σε πολυετή περιπέτεια και λίγο έλειψε να ναυαγήσει οριστικά ύστερα από διαδοχικές αλλαγές στη χωροθέτηση του μουσείου.
Και νέα πλατεία
Kαθυστέρηση στην ανάπτυξη του εργοταξίου μπροστά από την πλατεία του Αγίου Σπυρίδωνα και τον κλιμακωτό πεζόδρομο θα μπορούσε να προκαλέσει και η εκκρεμότητα σε σχέση με την προτεινόμενη ανάπλαση της πλατείας από το αρχιτεκτονικό γραφείο Studio 75 με πόρους του Ιδρύματος Γουλανδρή. Το σχέδιο αναβαθμίζει τον δημόσιο χώρο με νέα υλικά επίστρωσης, φωτισμό, φυτεύσεις, μείωση της μεγάλης κλίσης ανάμεσα στα διαφορετικά επίπεδα του πεζόδρομου χωρίς μάλιστα να διαταράσσεται το υφιστάμενο ισοζύγιο πρασίνου και ταυτόχρονα διαμορφώνει την πρόσβαση στο νέο μουσείο. Το σχέδιο αντιμετωπίζεται θετικά από τον Δήμο Αθηναίων, αλλά ακόμα δεν έχει λάβει την τελική έγκριση από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Η μη αδειοδότηση δημιουργεί προβλήματα στην ανάπτυξη του εργοταξίου και στην πρόσβαση των συνεργείων στο πίσω μέρος του οικοπέδου, αλλά δεν εμποδίζει την έναρξη των έργων. Ετσι, σε πρώτη φάση, οι εργασίες θα επικεντρωθούν εντός του διατηρητέου κτίσματος με έμφαση σε καθαιρέσεις μη διατηρητέων στοιχείων και σε ενισχύσεις της στατικής επάρκειας του κελύφους.
Τη μελέτη για την κατασκευή του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Γουλανδρή υπογράφει ένα μεγάλο αθηναϊκό γραφείο, του Ιωάννη και του Αλέξη Βικέλα. Το έργο τους δεν ήταν εύκολο, καθώς επιχειρούν αφενός την ανάδειξη του υφιστάμενου διατηρητέου κελύφους με ιστορικά μορφολογικά χαρακτηριστικά και ταυτόχρονα επεξεργάζονται μία σύγχρονη πενταώροφη προσθήκη, ώστε να αναπτύσσονται σ’ ένα ενιαίο λειτουργικό πρόγραμμα με αυξημένες απαιτήσεις και περιεχόμενο.
Το νέο κτίριο οργανώνεται στο περίγραμμα του διατηρητέου κτίσματος και σε πλάγια επέκταση ως προς αυτό. Οι όροφοι μελετήθηκαν σε υποχώρηση από τα όρια των όψεων του διατηρητέου, διαμορφώνοντας έναν διακριτό όγκο με νέο μορφολογικό λεξιλόγιο. Το νέο κέλυφος επενδύεται από λίθινες πλάκες μεγάλου σχήματος με σημειακές εσοχές από γραμμικούς φεγγίτες. Το φυσικό φως διαχέεται στους εκθεσιακούς χώρους μέσω εσωτερικών ανακλαστικών επιφανειών στη ζώνη των ψευδοροφών. Ο εκθεσιακός και ο εκπαιδευτικός χαρακτήρας του νέου μουσείου συνδέονται οργανικά μέσα από την ανάπτυξη χώρων βιβλιοθήκης, αίθουσας διαλέξεων, video room και παιδικού εργαστηρίου, ενώ σημειώστε το καφέ-εστιατόριο κοντά στην είσοδο, με πρόσβαση στην υπαίθρια προστατευμένη αυλή.
Η μόνιμη συλλογή θα αναπτυχθεί σε έκταση 1.255 τ.μ. και σε τέσσερις ορόφους, ενώ 450 τ.μ. θα καταλαμβάνει στο πρώτο υπόγειο η αίθουσα περιοδικών εκθέσεων. Οσο για το αμφιθέατρο θα είναι χωρητικότητας 222 θέσεων.
