Για χρόνια, η επιστημονική έρευνα έδειχνε ότι η βιομηχανία τροφίμων είχε αρχίσει να ελέγχει έναν «αόρατο κίνδυνο» που κρύβεται σε αγαπημένα σνακ. Ωστόσο, τα πιο πρόσφατα δεδομένα φέρνουν ξανά την ανησυχία στο προσκήνιο: τα πατατάκια φαίνεται πως περιέχουν εκ νέου αυξημένες ποσότητες ακρυλαμίδης, μιας ουσίας που έχει συνδεθεί με την καρκινογένεση.
Τι έδειξε η 20ετής επιστημονική έρευνα
Μελέτη που ανέλυσε δείγματα πατατακίων στην ισπανική αγορά σε βάθος δύο δεκαετιών (2004-2025) καταγράφει μια ανησυχητική ανατροπή. Αν και μέχρι το 2019 υπήρχε σαφής πτωτική τάση στα επίπεδα ακρυλαμίδης – αποτέλεσμα αλλαγών στις συνταγές και τις μεθόδους παραγωγής – τα στοιχεία του 2025 δείχνουν νέα αύξηση.
Σε αρκετά δείγματα, οι συγκεντρώσεις ξεπέρασαν τα ενδεικτικά όρια που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο τηρούνται σταθερά τα μέτρα μείωσης του κινδύνου.
Τι είναι η ακρυλαμίδη και γιατί θεωρείται επικίνδυνη
Η ακρυλαμίδη σχηματίζεται φυσικά όταν τρόφιμα πλούσια σε άμυλο, όπως οι πατάτες, ψήνονται ή τηγανίζονται σε υψηλές θερμοκρασίες. Η διαδικασία αυτή συνδέεται με τη γνωστή αντίδραση Maillard, η οποία ευθύνεται για το χαρακτηριστικό χρυσαφένιο χρώμα και τη γεύση των τηγανητών.
Η ουσία έχει ταξινομηθεί από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) ως «πιθανώς καρκινογόνος για τον άνθρωπο» (κατηγορία 2A). Παρότι οι άμεσες επιπτώσεις δεν είναι ορατές, οι επιστήμονες εκφράζουν ανησυχία για τη μακροχρόνια, συστηματική έκθεση μέσω της διατροφής.
Τα νούμερα που προβληματίζουν
Σύμφωνα με τη μελέτη, τα επίπεδα ακρυλαμίδης στα πατατάκια που εξετάστηκαν κυμάνθηκαν:
- από 160 έως 2.871 μικρογραμμάρια ανά κιλό,
- με μέσο όρο περίπου 890 μg/kg,
- και διάμεση τιμή γύρω στα 785 μg/kg.
Πρόκειται για τιμές που, σε αρκετές περιπτώσεις, υπερβαίνουν τα ευρωπαϊκά όρια αναφοράς και επαναφέρουν τη συζήτηση για την ασφάλεια των επεξεργασμένων σνακ.
Τι σημαίνει αυτό για τους καταναλωτές
Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν χρειάζεται πανικός, αλλά επαγρύπνηση. Η περιστασιακή κατανάλωση πατατακίων δεν θεωρείται από μόνη της επικίνδυνη. Ωστόσο, η συχνή κατανάλωση σε συνδυασμό με άλλες πηγές ακρυλαμίδης (τηγανητές πατάτες, μπισκότα, προϊόντα φούρνου) μπορεί να αυξήσει τη συνολική έκθεση.
Το μήνυμα των επιστημόνων είναι διπλό:αφενός η βιομηχανία οφείλει να επανεξετάσει τις πρακτικές της, αφετέρου οι καταναλωτές καλούνται να υιοθετούν πιο ισορροπημένες διατροφικές επιλογές.
Τι αναμένεται από εδώ και πέρα
Τα νέα δεδομένα αναμένεται να αξιολογηθούν από τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές, ενώ δεν αποκλείεται να υπάρξουν αυστηρότεροι έλεγχοι ή επικαιροποίηση των κατευθυντήριων οδηγιών. Το σίγουρο είναι ότι η ακρυλαμίδη επιστρέφει στο μικροσκόπιο της επιστημονικής κοινότητας, υπενθυμίζοντας πως ακόμη και οι πιο καθημερινές τροφές χρειάζονται συνεχή έλεγχο.
