Η ώρα των αποφάσεων έφτασε για την Ευρώπη – και μαζί της η πρώτη μεγάλη πολιτική μάχη για τον Κυριάκο Πιερρακάκη στον ρόλο του προέδρου του Eurogroup. Στη σημερινή συνεδρίαση του Ecofin, οι υπουργοί Οικονομικών καλούνται να περάσουν από τις γενικές δεσμεύσεις στις συγκεκριμένες πράξεις, βάζοντας τέλος στο καθεστώς «ασυλίας» που απολαμβάνουν εδώ και χρόνια τα μικροδέματα από ασιατικές πλατφόρμες όπως η Shein και η Temu.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η επιβολή δασμών σε αποστολές αξίας κάτω των 150 ευρώ, οι οποίες μέχρι σήμερα εισέρχονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς τελωνειακή επιβάρυνση, τροφοδοτώντας μια πρωτοφανή έκρηξη εισαγωγών από την Κίνα.
Ecofin με ελληνικό αποτύπωμα
Η συνεδρίαση έχει ξεχωριστό βάρος, καθώς διεξάγεται υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη, ο οποίος καλείται να διαχειριστεί ένα από τα πιο καυτά ζητήματα του ευρωπαϊκού εμπορίου. Στόχος του Συμβουλίου είναι να συμφωνηθεί μια απλή και άμεσα εφαρμόσιμη μεταβατική λύση, μέχρι να τεθεί σε πλήρη λειτουργία το νέο ευρωπαϊκό τελωνειακό σύστημα.
Με βάση την πολιτική συμφωνία του Νοεμβρίου, το μέτρο θα πρέπει να ενεργοποιηθεί εντός του 2026 και να παραμείνει σε ισχύ έως ότου καταργηθεί οριστικά το όριο απαλλαγής των 150 ευρώ – ένα όριο που αρχικά προβλεπόταν να πέσει μόλις το 2028.
Η πίεση είναι ασφυκτική: περισσότερα από 8 στα 10 τελωνειακά αντικείμενα που ελέγχονται στην ΕΕ προέρχονται από την Κίνα και αφορούν κυρίως χαμηλής αξίας προϊόντα, όπως ρούχα, ηλεκτρονικά και παιχνίδια, με βασικό όχημα τις πλατφόρμες Shein και Temu.
Η πρόταση της Κομισιόν και το τέλος της «δωρεάν» εισόδου
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη βάλει στο τραπέζι από τον Φεβρουάριο ένα διπλό μέτρο: δασμούς από το πρώτο ευρώ και την επιβολή διαχειριστικού τέλους ανά δέμα. Αν και το τελικό ποσό δεν έχει οριστικοποιηθεί, η Κομισιόν έχει προτείνει επιβάρυνση περίπου 2 ευρώ ανά μικροδέμα, με στόχο να καλυφθεί το κόστος των τελωνειακών ελέγχων.
Η Ελλάδα έχει ταχθεί ξεκάθαρα υπέρ της πρότασης. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει δηλώσει από τις Βρυξέλλες ότι η χώρα μας στηρίζει πλήρως την κατάργηση του ορίου των 150 ευρώ, θεωρώντας πως αποτελεί ζήτημα θεμιτού ανταγωνισμού και προστασίας της ευρωπαϊκής αγοράς.
Αντιδράσεις της αγοράς και κινήσεις κρατών-μελών
Η ευρωπαϊκή αγορά έχει ήδη «σηκώσει κόκκινη σημαία». Μόνο το 2024, περίπου 4,6 δισεκατομμύρια δέματα από Shein, Temu και Trendyol κατέληξαν σε σπίτια Ευρωπαίων καταναλωτών, δημιουργώντας τεράστια πίεση στους εγχώριους εμπόρους.
Ορισμένα κράτη-μέλη κινούνται ήδη μονομερώς:
- Η Ρουμανία επέβαλε τέλος 5 ευρώ ανά δέμα από τον Αύγουστο.
- Πολωνία και Ολλανδία εξετάζουν αντίστοιχα μέτρα.
- Οι σκανδιναβικές χώρες δηλώνουν έτοιμες να ακολουθήσουν, με κοινό αίτημα μια ενιαία ευρωπαϊκή λύση ώστε να αποφευχθούν στρεβλώσεις.
Τα κρίσιμα ερωτήματα που μένουν ανοιχτά
Παρά τη γενική κατεύθυνση, το σημερινό Ecofin καλείται να απαντήσει σε κομβικά ζητήματα:
- Πότε ακριβώς μέσα στο 2026 θα εφαρμοστούν οι δασμοί και αν θα υπάρξει κοινή ημερομηνία για όλα τα κράτη-μέλη.
- Πώς θα λειτουργήσει η μεταβατική περίοδος έως το 2028 με δασμούς «από το πρώτο ευρώ».
- Ποιος θα πληρώνει το διαχειριστικό τέλος και πώς θα αποτραπεί η μετακύλισή του στον καταναλωτή.
- Πώς θα κλείσουν τα παραθυράκια για πλατφόρμες που διαθέτουν αποθήκες εντός ΕΕ.
- Ποιο θα είναι το ελάχιστο πλαίσιο ελέγχων και κυρώσεων για υποτιμολόγηση και ψευδείς δηλώσεις.
Η στιγμή της απόδειξης
Η σημερινή συνεδρίαση δεν αφορά μόνο τη Shein και την Temu. Αφορά το αν η Ευρώπη μπορεί να επιβάλει κανόνες σε μια ψηφιακή αγορά που αναπτύχθηκε ταχύτατα, συχνά χωρίς ουσιαστικό έλεγχο. Και για τον Κυριάκο Πιερρακάκη, αποτελεί την πρώτη μεγάλη ευκαιρία -αλλά και πρόκληση- να αφήσει πολιτικό αποτύπωμα σε μια απόφαση που αγγίζει την καρδιά της ευρωπαϊκής οικονομίας.
