Από σήμερα, Πέμπτη 1 Αυγούστου, τίθεται σε εφαρμογή ο νέος κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act), ένας νόμος-ορόσημο που αποσκοπεί στη ρύθμιση της ανάπτυξης, της χρήσης και της εφαρμογής της τεχνητής νοημοσύνης από τις εταιρείες.
Το Ιστορικό του Κανονισμού AI Act
Ο κανονισμός AI Act προτάθηκε για πρώτη φορά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2020 και αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων της τεχνητής νοημοσύνης. Έλαβε την τελική έγκριση από τα κράτη-μέλη, τους ευρωβουλευτές και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάιο του 2023.
Στόχος και Αντικείμενο του Κανονισμού
Ο κανονισμός στοχεύει κυρίως τις μεγάλες αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας, οι οποίες είναι οι κύριοι κατασκευαστές των προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, πολλές άλλες επιχειρήσεις θα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των κανόνων, συμπεριλαμβανομένων και επιχειρήσεων μη τεχνολογικού χαρακτήρα.
Ο κανονισμός καθορίζει ένα ολοκληρωμένο και εναρμονισμένο ρυθμιστικό πλαίσιο για την ΑΙ σε ολόκληρη την ΕΕ, εφαρμόζοντας μια προσέγγιση με βάση τον κίνδυνο για τη ρύθμιση της συγκεκριμένης τεχνολογίας.
Προστασία Θεμελιωδών Δικαιωμάτων
Ο νέος νόμος στοχεύει να προστατεύσει τα θεμελιώδη δικαιώματα, τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα από τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου, ενώ παράλληλα ενισχύει την καινοτομία και προβάλλει την Ευρώπη ως πρωτοπόρο δύναμη στον τομέα αυτό.
Καθολική Απαγόρευση Ορισμένων Πρακτικών
Οι νέοι κανόνες απαγορεύουν τις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης που απειλούν τα δικαιώματα των πολιτών, όπως:
- Συστήματα βιομετρικής κατηγοριοποίησης που βασίζονται σε ευαίσθητα χαρακτηριστικά.
- Μη στοχοθετημένη συλλογή εικόνων προσώπων από το διαδίκτυο ή από κάμερες κλειστού κυκλώματος παρακολούθησης για τη δημιουργία βάσεων δεδομένων αναγνώρισης προσώπων.
- Αναγνώριση συναισθημάτων στον χώρο εργασίας και το σχολείο.
- Κοινωνική βαθμολόγηση και προληπτική αστυνόμευση που βασίζεται στην κατάρτιση προφίλ ενός ατόμου.
Εξαιρέσεις για τις Αρχές Επιβολής του Νόμου
Η χρήση συστημάτων βιομετρικής ταυτοποίησης από τις αρχές επιβολής του νόμου απαγορεύεται κατά κανόνα, με ορισμένες εξαιρέσεις:
- Χρήση σε πραγματικό χρόνο μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις, όπως για περιορισμένο χρόνο και σε περιορισμένη γεωγραφική έκταση, με προηγούμενη ειδική άδεια.
- Στόχοι όπως η στοχευμένη αναζήτηση αγνοουμένων ή η πρόληψη τρομοκρατικών επιθέσεων.
Υποχρεώσεις για Συστήματα Υψηλού Κινδύνου
Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου πρέπει να:
- Αξιολογούν και να ελαχιστοποιούν τους κινδύνους.
- Τηρούν αρχεία καταγραφής της χρήσης τους.
- Είναι διαφανή και ακριβή.
- Εποπτεύονται από ανθρώπους.
Οι πολίτες θα έχουν το δικαίωμα να υποβάλλουν καταγγελίες και να λαμβάνουν εξηγήσεις για αποφάσεις που βασίστηκαν σε αυτά τα συστήματα.
Απαιτήσεις για Διαφάνεια
Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης «γενικής χρήσης» και τα μοντέλα τους πρέπει να:
- Συμμορφώνονται με τη νομοθεσία της ΕΕ για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.
- Δημοσιοποιούν λεπτομερείς περιλήψεις του περιεχομένου που χρησιμοποιούν για την εκπαίδευση των μοντέλων τους.
Για τα ισχυρότερα μοντέλα που μπορούν να δημιουργήσουν συστημικούς κινδύνους, ισχύουν επιπλέον απαιτήσεις, όπως η αξιολόγησή τους, η εκτίμηση και ο περιορισμός των συστημικών κινδύνων και η υποβολή εκθέσεων σχετικά με περιστατικά και δυσλειτουργίες. Αν οποιοδήποτε οπτικοακουστικό υλικό είναι τεχνητό ή παραποιημένο, πρέπει να επισημαίνεται σαφώς.
Μέτρα για Στήριξη της Καινοτομίας
Οι εθνικές αρχές κάθε χώρας θα πρέπει να δημιουργήσουν «ρυθμιστικά δοκιμαστήρια» για να δοκιμάζονται σε πραγματικές συνθήκες τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Αυτές οι δομές θα πρέπει να είναι προσβάσιμες στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και στις νεοφυείς επιχειρήσεις, για να μπορούν να αναπτύσσουν και να εκπαιδεύουν καινοτόμα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά.
Ο νέος κανονισμός της ΕΕ για την τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί σημαντικό βήμα προς τη ρύθμιση αυτής της ταχέως αναπτυσσόμενης τεχνολογίας, εξασφαλίζοντας την προστασία των πολιτών και την προώθηση της καινοτομίας.
