Η Παγκόσμια Ημέρα Σκλήρυνσης Κατά Πλάκας (Multiple Sclerosis, MS) εορτάζεται κάθε χρόνο στις 30 Μαΐου, με στόχο την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση του κοινού για αυτή τη σοβαρή νευρολογική νόσο. Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι μια χρόνια ασθένεια του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ) που επηρεάζει τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Ακολουθούν μερικές από τις σημαντικότερες πληροφορίες που γνωρίζουμε σήμερα για τη νόσο:
Τι είναι η Σκλήρυνση Κατά Πλάκας;
Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι μια αυτοάνοση νόσος όπου το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στη μυελίνη, την προστατευτική θήκη που καλύπτει τις νευρικές ίνες. Αυτό προκαλεί φλεγμονή και βλάβη στις νευρικές ίνες και μπορεί να οδηγήσει σε ποικίλα συμπτώματα, ανάλογα με το μέρος του ΚΝΣ που επηρεάζεται.
Υπάρχουν γενικά 4 διαφορετικοί τρόποι ταξινόμησης της ΣΚΠ
Υποτροπιάζουσα υποτροπιάζουσα σκλήρυνση κατά πλάκας -Αυτή η μορφή σκλήρυνσης κατά πλάκας παρουσιάζει απρόβλεπτες υποτροπές (εξάρσεις, κρίσεις) κατά τις οποίες εμφανίζονται νέα συμπτώματα ή τα υπάρχοντα συμπτώματα γίνονται πιο σοβαρά. Αυτό μπορεί να διαρκέσει για διαφορετικά χρονικά διαστήματα (ημέρες ή μήνες) και υπάρχει μερική ή ολική ύφεση (ανάρρωση). Η νόσος μπορεί να παραμείνει ανενεργή για μήνες ή χρόνια.
Δευτεροπαθώς εξελισσόμενη σκλήρυνση κατά πλάκας – Για ορισμένα άτομα που έχουν αρχικά υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα σκλήρυνση κατά πλάκας, παρατηρείται ανάπτυξη προοδευτικής αναπηρίας αργότερα στην πορεία της νόσου συχνά με επάλληλες υποτροπές.
Πρωτοπαθώς προοδευτική σκλήρυνση κατά πλάκας – Αυτή η μορφή σκλήρυνσης κατά πλάκας χαρακτηρίζεται από έλλειψη διακριτών κρίσεων, αλλά με αργή έναρξη και σταθερά επιδεινούμενα συμπτώματα. Παρατηρείται συσσώρευση ελλειμμάτων και αναπηρίας, η οποία μπορεί να εξισορροπηθεί κάποια στιγμή ή να συνεχιστεί επί μήνες και χρόνια.
Υποτροπιάζουσα προοδευτική σκλήρυνση κατά πλάκας – Αυτή η μορφή σκλήρυνσης κατά πλάκας χαρακτηρίζεται από σταδιακή εξέλιξη της αναπηρίας από την έναρξη της νόσου και συνοδεύεται από μία ή περισσότερες υποτροπές.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα της σκλήρυνσης κατά πλάκας μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο και μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Μυϊκή αδυναμία
- Μούδιασμα ή τσιμπήματα στα άκρα
- Προβλήματα ισορροπίας και συντονισμού
- Δυσκολίες στην όραση
- Κόπωση
- Δυσκολία στην ομιλία
- Γνωστικές δυσλειτουργίες
Αίτια και Παράγοντες Κινδύνου
Η ακριβής αιτία της σκλήρυνσης κατά πλάκας δεν είναι γνωστή, αλλά πιστεύεται ότι προκύπτει από έναν συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:
- Οικογενειακό ιστορικό της νόσου
- Λοιμώξεις από συγκεκριμένους ιούς
- Κλίμα και γεωγραφία (η νόσος είναι πιο κοινή σε χώρες μακριά από τον ισημερινό)
- Έλλειψη βιταμίνης D
Διάγνωση
Η διάγνωση της σκλήρυνσης κατά πλάκας γίνεται μέσω κλινικών εξετάσεων, μαγνητικής τομογραφίας (MRI), ανάλυσης του εγκεφαλονωτιαίου υγρού και άλλων εξετάσεων που βοηθούν στον αποκλεισμό άλλων παθήσεων.
Θεραπεία
Δεν υπάρχει θεραπεία για τη σκλήρυνση κατά πλάκας, αλλά υπάρχουν θεραπείες που μπορούν να μειώσουν τη συχνότητα και τη σοβαρότητα των εξάρσεων και να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου. Αυτές περιλαμβάνουν:
- Φάρμακα τροποποίησης της νόσου (όπως οι ιντερφερόνες, τα μονοκλωνικά αντισώματα)
- Στεροειδή για τη διαχείριση των οξέων εξάρσεων
- Φυσιοθεραπεία και εργοθεραπεία
- Συμπτωματική θεραπεία για την ανακούφιση συγκεκριμένων συμπτωμάτων (π.χ. σπαστικότητας, πόνου)
Υποστήριξη και Ποιότητα Ζωής
Η υποστήριξη από οικογένεια, φίλους και επαγγελματίες υγείας είναι κρίσιμη για τα άτομα με σκλήρυνση κατά πλάκας. Η συμμετοχή σε ομάδες υποστήριξης και η πρόσβαση σε κατάλληλη πληροφόρηση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Η συνεχής έρευνα και η πρόοδος στην κατανόηση και τη διαχείριση της σκλήρυνσης κατά πλάκας δίνουν ελπίδα για καλύτερες θεραπείες και, ενδεχομένως, μια μελλοντική θεραπεία.
