Χρειάστηκαν περισσότερα από 25 χρόνια, αμέτρητες διπλωματικές εμπλοκές και ένα παρασκήνιο που θύμιζε πολιτικό θρίλερ, για να βγει τελικά «λευκός καπνός» στις Βρυξέλλες. Η εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Ουρουγουάη) είναι πλέον γεγονός, παρά τις έντονες αντιδράσεις που εκδηλώθηκαν από τα τρακτέρ στους δρόμους της Γαλλίας μέχρι τα αγροτικά μπλόκα της Ελλάδας.
Η έγκριση από τους μόνιμους αντιπροσώπους των κρατών-μελών ανοίγει τον δρόμο για την υπογραφή στο Μοντεβιδέο στις 12 Ιανουαρίου, αλλά το ερώτημα για την ελληνική πλευρά παραμένει: Τι φέρνει η επόμενη μέρα για τον Έλληνα παραγωγό και τον καταναλωτή;
Πύλη εισόδου σε μια αγορά εκατομμυρίων
Για την ελληνική εξωστρέφεια, η συμφωνία δεν είναι αμελητέα. Ανοίγει διάπλατα μια πόρτα σε μια τεράστια αγορά της Λατινικής Αμερικής, όπου μέχρι σήμερα οι δασμοί και η γραφειοκρατία λειτουργούσαν ως «φρένο».
Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους: 335 ελληνικές επιχειρήσεις -στην πλειονότητά τους μικρομεσαίες- δραστηριοποιούνται ήδη εξαγωγικά στην περιοχή, με τον τζίρο των εξαγωγών να αγγίζει τα 1,2 δισ. ευρώ. Το ελληνικό ακτινίδιο, που ήδη καλπάζει στις διεθνείς αγορές, αποκτά νέο πλεονέκτημα, ενώ το ίδιο ισχύει για τα ελληνικά κρασιά που αναζητούν νέους προορισμούς εκτός Ευρώπης.
Η «ασπίδα» για 21 ελληνικά προϊόντα
Ίσως το σημαντικότερο κέρδος για την Ελλάδα σε αυτό το πολύπλοκο κείμενο συμφωνίας είναι η νομική κατοχύρωση. Η «μάχη της φέτας» και άλλων εμβληματικών προϊόντων φαίνεται να κερδίζεται επί λατινοαμερικανικού εδάφους.
Συνολικά 21 ελληνικά προϊόντα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) θωρακίζονται πλήρως. Αυτό σημαίνει ότι κανένας παραγωγός στην Αργεντινή ή τη Βραζιλία δεν θα μπορεί να πουλήσει λευκό τυρί με την ονομασία «Feta» ή ελιές ως «Kalamata», πρακτική που στο παρελθόν κόστισε εκατομμύρια στους Έλληνες παραγωγούς λόγω αθέμιτου ανταγωνισμού και απομιμήσεων.
Στη λίστα προστασίας φιγουράρουν, μεταξύ άλλων, η Γραβιέρα, το Μαστίχα Χίου, ο Κρόκος Κοζάνης, και μια σειρά από εκλεκτά ελαιόλαδα (Κολυμβάρι, Σητεία, Καλαμάτα) και οίνοι (Νεμέα, Νάουσα, Σαντορίνη).
Ο φόβος των αγροτών και οι «κόκκινες γραμμές»
Το νόμισμα, ωστόσο, έχει δύο όψεις. Η μεγάλη ανησυχία του αγροτικού κόσμου -όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην κεντρική Ευρώπη- αφορά τον κίνδυνο αθρόων εισαγωγών φθηνών αγροτικών προϊόντων (κρέας, ζάχαρη, μέλι) που θα μπορούσαν να πιέσουν τις τιμές παραγωγού προς τα κάτω.
Για να κατευνάσει τις αντιδράσεις, η Κομισιόν ενεργοποίησε ένα μηχανισμό «φρένου έκτακτης ανάγκης».
Πώς θα λειτουργεί:
- Στενή παρακολούθηση: Κάθε έξι μήνες θα συντάσσεται έκθεση για τις επιπτώσεις στην αγορά.
- Ο κανόνας του 5%: Αν οι εισαγωγές από τη Mercosur αυξηθούν πάνω από 5% ή αν οι τιμές τους είναι 5% χαμηλότερες από τις ευρωπαϊκές, θα χτυπάει «συναγερμός».
- Αντίμετρα: Η ΕΕ διατηρεί το δικαίωμα να αποσύρει τα προνομιακά δασμολογικά καθεστώτα αν διαπιστωθεί σοβαρή ζημιά στους Ευρωπαίους παραγωγούς.
Τι σημαίνει για το πιάτο του καταναλωτή
Σε επίπεδο καταναλωτή, η ανησυχία εστιαζόταν στην ποιότητα των εισαγόμενων τροφίμων. Οι Βρυξέλλες διαβεβαιώνουν ότι δεν θα υπάρξει καμία έκπτωση στα στάνταρ ασφαλείας. Το κρέας που θα περνά τον Ατλαντικό θα πρέπει να πληροί τις αυστηρές ευρωπαϊκές προδιαγραφές, να μην περιέχει ορμόνες και να προέρχεται από ζώα που τηρούν τους κανόνες ευζωίας.
Η επόμενη μέρα
Η υπογραφή στο Μοντεβιδέο είναι το πρώτο βήμα, αλλά ο δρόμος είναι ακόμα μακρύς. Η «καυτή πατάτα» θα περάσει τώρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου αναμένεται νέα πολιτική μάχη για την επικύρωση. Αν περάσει τον σκόπελο αυτό, η συμφωνία θα τεθεί σε προσωρινή ισχύ, περιμένοντας την τελική επικύρωση από τα εθνικά κοινοβούλια – μια διαδικασία που μπορεί να κρατήσει χρόνια.
Για την ώρα, η Ευρώπη επιλέγει το ελεύθερο εμπόριο ως απάντηση στον παγκόσμιο προστατευτισμό, με την Ελλάδα να προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην προστασία του πρωτογενούς της τομέα και την ανάγκη για νέες αγορές.
