Ένα νέο μέτωπο ανοίγει στον εμπορικό «πόλεμο» μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτή τη φορά με αιχμή του δόρατος τις γεωγραφικές ενδείξεις και συγκεκριμένα την Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ). Η ελληνική φέτα και η ιταλική παρμεζάνα βρίσκονται στην κορυφή των αμερικανικών ενστάσεων, με το Γραφείο Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ (USTR) να πιέζει για την κατάργηση αυτών των ενδείξεων, θεωρώντας τις εμπόδιο στον ελεύθερο ανταγωνισμό.
Η έκθεση που «πυροδότησε» αντιδράσεις
Η έκθεση «2025 Special 301 Report» του USTR, που δημοσιεύτηκε την προηγούμενη εβδομάδα, χαρακτηρίζει τις γεωγραφικές ενδείξεις «σημαντική πρόκληση» και εστιάζει στην πολιτική της ΕΕ που, όπως υποστηρίζεται, περιορίζει την πρόσβαση των αμερικανικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή και διεθνή αγορά.
Οι ΗΠΑ κατηγορούν την ΕΕ ότι μέσω των γεωγραφικών ενδείξεων δημιουργεί «τεχνητά εμπόδια» στον ανταγωνισμό, προστατεύοντας υπέρμετρα συγκεκριμένα προϊόντα, όπως η φέτα και η παρμεζάνα, με όρους που οι ΗΠΑ θεωρούν άδικους. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι αμερικανικές εταιρείες δεν μπορούν να χρησιμοποιούν ονομασίες όπως “feta” ή “parmesan” για τυριά που δεν προέρχονται από την Ελλάδα ή την Ιταλία αντίστοιχα.
Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα
Η φέτα αποτελεί για την Ελλάδα εθνικό προϊόν και βασικό εξαγωγικό αγαθό, με την πιστοποίηση ΠΟΠ να εγγυάται την ποιότητα και την αυθεντικότητα της. Η πιθανή αμφισβήτηση αυτής της πιστοποίησης από τις ΗΠΑ ανοίγει ένα επικίνδυνο παράθυρο για αθέμιτο ανταγωνισμό από προϊόντα «τύπου φέτας», που παράγονται σε τρίτες χώρες χωρίς να ακολουθούν τις αυστηρές προδιαγραφές παραγωγής.
Τι επιδιώκουν οι ΗΠΑ
Σύμφωνα με το USTR, στόχος της Ουάσινγκτον είναι η απελευθέρωση της χρήσης αυτών των ονομασιών, ώστε αμερικανικά προϊόντα να μπορούν να πωλούνται με ετικέτες όπως “feta” ή “parmesan”, ακόμα κι αν δεν πληρούν τις προδιαγραφές της ΕΕ για τις αντίστοιχες ΠΟΠ.
Η αμερικανική πλευρά θεωρεί πως η χρήση αυτών των ονομασιών δεν θα έπρεπε να περιορίζεται γεωγραφικά, καθώς – όπως ισχυρίζεται – πρόκειται για «γενικές» ή «τύπου» κατηγορίες προϊόντων και όχι αποκλειστικές ονομασίες.
Επικίνδυνο προηγούμενο για τα ΠΟΠ προϊόντα
Η επιμονή των ΗΠΑ στην αμφισβήτηση των γεωγραφικών ενδείξεων δεν αφορά μόνο την Ελλάδα και την Ιταλία, αλλά απειλεί συνολικά το ευρωπαϊκό σύστημα προστασίας προϊόντων ΠΟΠ/ΠΓΕ. Σε περίπτωση υποχώρησης, θα μπορούσε να δημιουργηθεί επικίνδυνο προηγούμενο για την ονομασία δεκάδων άλλων παραδοσιακών προϊόντων, όπως το προσούτο, το ροκφόρ ή ακόμη και το ελληνικό κασέρι.
Η αντίδραση της ΕΕ και τα επόμενα βήματα
Η ΕΕ προς το παρόν υπερασπίζεται σθεναρά το καθεστώς των γεωγραφικών ενδείξεων, υπογραμμίζοντας τη σημασία τους για την πολιτιστική και αγροτική ταυτότητα των κρατών-μελών της. Οι διαπραγματεύσεις, ωστόσο, παραμένουν σκληρές, καθώς η παράταση των 90 ημερών για συμφωνία στους δασμούς πλησιάζει στο τέλος της και το θέμα των γεωγραφικών ενδείξεων εξελίσσεται σε σημείο τριβής με γεωπολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις.
