Η Σαντορίνη βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της επιστημονικής κοινότητας, καθώς η έντονη σεισμική δραστηριότητα που καταγράφηκε τις τελευταίες ημέρες σε συνδυασμό με βουητό και ανύψωση του μάγματος, έχουν προκαλέσει ανησυχία για πιθανή ηφαιστειακή διέγερση.
Το βράδυ της Παρασκευής, το Ευρωμεσογειακό Σεισμολογικό Κέντρο (EMSC) επιβεβαίωσε ότι άρχισαν να καταγράφονται αρμονικές δονήσεις στη Σαντορίνη, ένα φαινόμενο που υποδηλώνει την κίνηση του μάγματος προς τα ανώτερα στρώματα του ηφαιστείου. Παρότι η δραστηριότητα διήρκησε περίπου τρεις ώρες πριν επιστρέψει στα φυσιολογικά επίπεδα, οι επιστήμονες προειδοποιούν πως αυτό δεν σημαίνει ότι το ηφαίστειο «ξανακοιμήθηκε», αλλά ότι έχει εισέλθει σε νέα φάση διέγερσης.
Τι καταγράφουν οι επιστήμονες – Η ανάλυση των δεδομένων
Οι επιστήμονες εξετάζουν τη σεισμική ακολουθία και τις μετρήσεις από τους σεισμογράφους για να κατανοήσουν τη φύση της δραστηριότητας. Ο Χιλιανός καθηγητής Γεωφυσικής, Λουίς Ντονόσο, ανέφερε ότι το σήμα που καταγράφηκε δεν είναι τεκτονικής προέλευσης, αλλά σχετίζεται με την κίνηση υγρών μέσα σε σύστημα ρηγμάτων.
Ο καθηγητής Ηφαιστειολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, Μάικ Μπάρτον, τόνισε ότι σε τέτοιες καταστάσεις δεν μπορεί να γίνει ακριβής πρόβλεψη:
«Συχνά τα ηφαίστεια δείχνουν σημάδια διέγερσης και δεν συμβαίνει τίποτα. Σε άλλες περιπτώσεις, υπάρχει έντονη δραστηριότητα που ακολουθείται από μια ισχυρή έκρηξη. Πρέπει να περιμένουμε και να δούμε.»
Σεισμική δραστηριότητα και ανύψωση του εδάφους
Σύμφωνα με τον Γιώργο Βουγιουκαλάκη, μέλος της Εθνικής Επιτροπής για τα ενεργά ηφαίστεια του Αιγαίου, το ηφαίστειο της Σαντορίνης βρίσκεται σε κατάσταση ανησυχίας εδώ και αρκετούς μήνες:
«Από τα τέλη Ιουλίου καταγράφουμε μια διέγερση στην Καμένη. Μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου βεβαιωθήκαμε, ενημερώσαμε τις Αρχές και στις 5 Ιανουαρίου έγινε επίσημη ανακοίνωση ότι το ηφαίστειο της Σαντορίνης εμφανίζει αυξημένη δραστηριότητα.»
Η τελευταία παρατήρηση έδειξε ότι το βόρειο κομμάτι της καλντέρας έχει ανυψωθεί κατά 4,5 εκατοστά, με ρυθμό 1 εκατοστό τον μήνα.
Μπορεί να γίνει έκρηξη; Οι επιστήμονες απαντούν
Οι ειδικοί δεν αποκλείουν μια «θεαματική» αλλά ελεγχόμενη έκρηξη, όπως αυτή που σημειώθηκε το 1925, χωρίς απώλειες, αλλά με επιπτώσεις όπως η ηφαιστειακή τέφρα και η εκπομπή αερίων.
Ο καθηγητής Θανάσης Γκανάς, διευθυντής ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, ανέφερε:
«Έχουμε καταγράψει ανύψωση της Καλντέρας έως και 4 εκατοστά από τον Αύγουστο του 2024 έως και σήμερα, καθώς και οριζόντιες μετακινήσεις της Καλντέρας προς ανατολάς κατά 6 εκατοστά. Αυτά τα δεδομένα δείχνουν ότι υπάρχει μαγματική διέγερση.»
Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, το μάγμα που έχει συσσωρευτεί κάτω από το ηφαίστειο είναι το 10% της ποσότητας που είχε καταγραφεί το 2011, όταν το ηφαίστειο είχε δείξει παρόμοια σημάδια διέγερσης αλλά τελικά δεν εξερράγη.
Ο σεισμικός κίνδυνος και τα ρήγματα της περιοχής
Παράλληλα, η σεισμική δραστηριότητα στην ευρύτερη περιοχή μετατοπίζεται βορειοανατολικά, πλησιάζοντας το ρήγμα της Αμοργού, που είχε δώσει τον καταστροφικό σεισμό των 7,7 Ρίχτερ το 1956.
Ο σεισμολόγος Άκης Τσελέντης δήλωσε:
«Το αισιόδοξο σενάριο είναι να γίνει ένας σεισμός της τάξης των 6 Ρίχτερ, το χειρότερο σενάριο – με πολύ μικρή πιθανότητα – είναι να ενεργοποιηθεί το ρήγμα της Αμοργού και να έχουμε σεισμό 7 Ρίχτερ, ο οποίος θα μπορούσε να προκαλέσει τσουνάμι.»
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Δημήτρης Παπανικολάου θεωρεί πιο επικίνδυνο το ρήγμα της Ιου, το οποίο εκτιμά ότι έχει δυναμική για σεισμό 6 Ρίχτερ.
Πότε θα εκτονωθεί το φαινόμενο;
Οι απόψεις των επιστημόνων διίστανται για το πόσο θα διαρκέσει η ηφαιστειακή διέγερση. Ο καθηγητής Τσελέντης εκτιμά ότι η σεισμική δράση θα συνεχιστεί για αρκετούς μήνες, καθώς είμαστε ακόμα στην προσεισμική ακολουθία και δεν έχει καταγραφεί το «κύριο γεγονός».
Αντίθετα, ο Παπανικολάου θεωρεί ότι οι σεισμοί στη Σαντορίνη μπορεί να διαρκέσουν μέχρι το Πάσχα και μετά να μειωθούν σταδιακά.
«Είμαστε στη φάση που περιμένουμε να δούμε αν θα υπάρξει κορύφωση του φαινομένου ή αν θα εκτονωθεί σταδιακά με μικρότερους σεισμούς», δήλωσε η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Εύη Νομικού.
Συμπέρασμα: Σε επιφυλακή οι επιστήμονες – Καμία άμεση απειλή αλλά συνεχής παρακολούθηση
Η ηφαιστειακή διέγερση στη Σαντορίνη είναι υπαρκτή, αλλά δεν σημαίνει ότι οδηγούμαστε άμεσα σε μεγάλη ηφαιστειακή έκρηξη. Οι επιστήμονες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και αναλύουν τα δεδομένα από σεισμογράφους και δίκτυα γεωδυναμικής παρακολούθησης.
Το βασικό ερώτημα: Θα εξελιχθεί αυτή η δραστηριότητα σε ηφαιστειακή έκρηξη, σε σεισμό, ή θα εκτονωθεί σταδιακά;
Αν και κανείς δεν μπορεί να δώσει οριστική απάντηση, οι επιστήμονες τονίζουν την ανάγκη για συνεχή παρακολούθηση και επιβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της Σαντορίνης.
