Οργή και σοκ επικρατούν σε ολόκληρη την Ευρώπη μετά την αποκάλυψη ότι τουλάχιστον 197 παιδιά έχουν γεννηθεί από δότη σπέρματος που έφερε σπάνια και εξαιρετικά επιθετική γονιδιακή μετάλλαξη, η οποία αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στην παιδική ηλικία.
Ο δότης, γνωστός με τον κωδικό 7069-Keld, ήταν Δανός φοιτητής που άρχισε να δωρίζει σπέρμα το 2005 και συνέχισε για περίπου 17 χρόνια. Παρά το γεγονός ότι πέρασε όλους τους προβλεπόμενους ιατρικούς ελέγχους, μέρος του γενετικού του υλικού έφερε μετάλλαξη στο γονίδιο TP53, που σχετίζεται με το σύνδρομο Li-Fraumeni και δίνει έως και 90% πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου κατά τη διάρκεια της ζωής.
Η μετάλλαξη αυτή υπήρχε στο 20% του σπέρματός του, όμως όταν μεταβιβαστεί σε παιδί, καθίσταται παρούσα σε όλα τα κύτταρα του οργανισμού.
Στην Ελλάδα το σπέρμα κατέληξε σε επτά κλινικές – Τέσσερα παιδιά φορείς
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή έρευνα, επτά ελληνικές κλινικές γονιμότητας είχαν προμηθευτεί σπέρμα από τον συγκεκριμένο δότη.
Ωστόσο, οι ελληνικές Αρχές δεν έδωσαν επίσημες απαντήσεις, επικαλούμενες ζητήματα εμπιστευτικότητας και προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Μέχρι στιγμής έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα τέσσερα παιδιά που φέρουν τη γενετική μετάλλαξη.
Δραματικές αντιδράσεις γονιών – 10 θάνατοι παιδιών στην Ευρώπη
Οι γονείς δεκάδων παιδιών πληροφορήθηκαν μόλις πρόσφατα ότι ο δότης ήταν φορέας της επικίνδυνης μετάλλαξης, γεγονός που προκάλεσε σοκ και έντονες αντιδράσεις.
Πολλοί εξ αυτών κατηγορούν τις κλινικές γονιμότητας για «εγκληματική αμέλεια», καθώς -όπως υποστηρίζουν- δεν ενημερώθηκαν ότι το γενετικό υλικό ήταν υψηλού κινδύνου.
Συνολικά, στην Ευρώπη έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 10 θάνατοι παιδιών που γεννήθηκαν από το σπέρμα του συγκεκριμένου δότη και έφεραν τη μετάλλαξη.
Το δίκτυο των 67 κλινικών σε 14 χώρες
Το σπέρμα του δότη χρησιμοποιήθηκε σε 67 κλινικές γονιμότητας σε 14 χώρες, μεταξύ των οποίων:
- Δανία
- Βέλγιο
- Ισπανία
- Ισλανδία
- Γερμανία
- Ελλάδα
- Κύπρος
- Σκόπια
- Γεωργία
- Ουγγαρία
- Ιρλανδία
- Πολωνία
- Αλβανία
- Σερβία
Το σύστημα, όπως αποκαλύφθηκε, επιτρέπει σε ορισμένες χώρες να θέτουν δικά τους όρια για το μέγιστο αριθμό οικογενειών που μπορούν να λάβουν σπέρμα από έναν δότη. Στην πράξη, όμως, αυτά τα όρια φαίνεται ότι παραβιάστηκαν, όπως παραδέχθηκε και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Σπέρματος.
Μια υπόθεση με τεράστια ευρωπαϊκή διάσταση
Η έρευνα του BBC και άλλων ευρωπαϊκών δημόσιων μέσων συνεχίζεται, με τους ειδικούς να προειδοποιούν ότι ο πραγματικός αριθμός των παιδιών μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος, αφού αρκετές χώρες δεν έχουν ακόμη παραδώσει πλήρη στοιχεία.
Οι οικογένειες που επηρεάστηκαν ζητούν:
- πλήρη διαφάνεια από τις κλινικές
- ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη χρήση γενετικού υλικού
- αποζημιώσεις και νομική διερεύνηση
Η υπόθεση θεωρείται ήδη μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις αξιοπιστίας στο ευρωπαϊκό σύστημα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
