Εκτός από τα σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα που βρίσκονται κάτω από τα πόδια μας, υπάρχουν και άκρως προσοδοφόρα μέταλλα.
Δεν μπορούμε ακόμα να ξέρουμε αν θα λύσουν το πρόβλημα της Ελλάδας αλλά το σίγουρο είναι πως θα το ελαφρύνουν, αν κρίνει κανείς από τις πρώτες ενδείξεις των σπάνιων γαιών που έχουν βρεθεί στον υπέδαφος της χώρας μας. Σε πρώτη φάση τα μέταλλα μπορούν να κινητοποιήσουν αρκετούς επενδυτές που θα φέρουν έσοδα.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Έθνους, ο ορυκτός πλούτος της Ελλάδα ξεπερνά τα 40 δισεκατομμύρια ευρώ και έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον των Κινέζων που σήμερα κατέχουν πάνω από το 90% των παγκοσμίων αποθεμάτων σπάνιων γαιών. Παράλληλα η Κίνα έχει αναπτύξει σημαντική τεχνογνωσία στην έρευνα και την εξόρυξη των σπάνιων γαιών.
Οι πρώτες επαφές των Κινέζων με την Ελλάδα
Ο υπουργός Περιβάλλοντος είχε συναντηθεί παλαιότερα με μέλη της κινεζικής αντιπροσωπείας που βρέθηκαν στην Ελλάδα και ανέφερε πως η χώρα μας είναι μία από τις πέντε ευρωπαϊκές χώρες όπου υπάρχουν ενδείξεις για την εξόρυξη σπάνιων γαιών.
Το σχετικό ρεπορτάζ αναφέρει πως ο ορυκτός πλούτος της Ελλάδας αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας και γι αυτό έχει προσελκύσει και το μεγάλο κινεζικό ενδιαφέρον και βρίσκεται πολύ ψηλά στην ατζέντα της ασιατικής χώρας. Σε ό,τι αφορά στις έρευνες, αυτό που διαφαίνεται και μένει να αποδειχθεί είναι ότι η Ελλάδα είναι «προικισμένη» στον τομέα των σπάνιων γαιών, ιδιαίτερα στην ευρύτερη περιοχή της Βόρειας Ελλάδας.
Ελλάδα σε ποιες περιοχές έχουν σπάνιες γαίες
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών τα μεγαλύτερα αποθέματα βρίσκονται κατά μήκος των ακτών της Βορειοανατολικής Ελλάδας μεταξύ της χερσονήσου της Χαλκιδικής και της Καβάλας και εκτείνονται 240 χιλιόμετρα κατά μήκος των ακτών αλλά και στην κεντρική Ελλάδα, στη Φωκίδα και στην περιοχή της Λοκρίδας.
Που χρησιμοποιούνται οι σπάνιες γαίες
Οι σπάνιες γαίες (Rare Earth Elements – REE) θεωρούνται «στρατηγικά μέταλλα», καθώς πρακτικά δεν υπάρχει βιομηχανική εφαρμογή υψηλής τεχνολογίας που να μην τις περιλαμβάνει. Προϊόντα από τις σπάνιες γαίες υπάρχουν σε ευρύτατη γκάμα βιομηχανικών υλικών: σε ηλεκτρικά και υβριδικά αυτοκίνητα, σε τηλεοράσεις, tablets, «έξυπνα» κινητά τηλέφωνα, πυκνωτές, επεξεργαστές ηλεκτρονικών υπολογιστών, μεταλλουργικές εφαρμογές, φωτοβολταϊκά συστήματα ακόμα και στη διαστημική τεχνολογία.
Η ζήτηση για σπάνιες γαίες ολοένα και αυξάνεται αλλά η διάθεση είναι περιορισμένη. Έτσι, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συμπεριλάβει τις σπάνιες γαίες στην ομάδα των 14 κρίσιμων ορυκτών με βιομηχανικές ανάγκες, τις οποίες αδυνατεί να καλύψει σήμερα η Ευρώπη. Υπολογίζεται ότι η ζήτηση παγκοσμίως για σπάνιες γαίες θα ανέλθει σε 400.000 τόνους το έτος 2025, από 130.000 που ήταν το 2010.
Ποιες είναι οι σπάνιες γαίες
Ο όρος αφορά συγκεκριμένα μέταλλα και η ονομασία τους, τους έχει δοθεί λόγω της γαιώδους μορφής που εμφανίζουν τα οξείδια τους αλλά και λόγω της εξαιρετικής σπανιότητας τους.
Τα συγκεκριμένα μέταλλα λέγονται και λανθανίδες. Στην ομάδα των σπάνιων γαιών ανήκουν 17 μεταλλικά στοιχεία με παρόμοιες χημικές ιδιότητες, η ζήτηση των οποίων αυξάνεται συνεχώς. Χαρακτηριστικό τους είναι η βιομηχανική τους μοναδικότητα σε εφαρμογές και χρήσεις προϊόντων υψηλής τεχνολογίας και στις λεγόμενες «πράσινες» τεχνολογίες.
Οι δύο ομάδες σπάνιων γαιών
Τα χημικά στοιχεία χωρίζονται σε δύο ομάδας, με την πρώτη να αφορά τις ελαφριές σπάνιες γαίες: Λανθάνιο (La), Δημήτριο (Ce), Πρασεοδύμιο (Pr), Νεοδύμιο (Nd), Προμήθειο (Pm), Σαμάριο (Sm) και Ευρώπιο (Eu). Η δεύτερη ομάδα αφορά τις βαριές σπάνιες γαίες: Γαδολίνιο (Gd), Τέρβιο (Tb), Δυσπρόσιο (Dy), Ολμιο (Ho), Υτριο (Y), Ερβιο (Er), Θούλιο (Tm), Υτέρβιο (Yb), Λουτέτσιο (Lu) και το Σκάνδιο (Sc).
Η έρευνα για σπάνιες γαίες στην Ελλάδα ξεκίνησε
Ο Γεωλόγος Δ. Ηλιόπουλος που είναι υπεύθυνος της έρευνας τόνισε στο Έθνος:«Οι ενδείξεις είναι ενθαρρυντικές, αλλά αν δεν ολοκληρώσουμε την ποιοτική και ποσοτική έρευνα η οποία θα γίνει και σε χερσαίες και σε θαλάσσιες περιοχές κυρίως της Βορείου Ελλάδας, δεν μπορούμε να κάνουμε περαιτέρω εκτιμήσεις.
Θα πρέπει να διαπιστώσουμε ότι μπορούν τα μέταλλα να ανακτηθούν, αν το κόστος για τη διαδικασία είναι απαγορευτικό ή όχι αλλά και αν ο τρόπος είναι φιλικός προς το περιβάλλον. Δεν έχουμε ακόμα οριοθετήσει τον χώρο και επιπλέον δεν μπορούμε από τώρα να γνωρίζουμε αν βγάζοντας ένα μέταλλο καταστρέφεται κάποιο άλλο, έτσι ώστε να μπορούμε να αναφερθούμε και σε πιο συγκεκριμένα και ουσιαστικά αποτελέσματα για τις σπάνιες γαίες. Βρισκόμαστε στον δεύτερο χρόνο της έρευνας και έχουμε ακόμα χρόνο για εκτιμήσεις».
Που χρησιμεύουν οι σπάνιες γαίες
Το Νεοδύμιο χρησιμοποιείται σε υψηλής αντοχής μόνιμους μαγνήτες οι οποίοι βρίσκουν εφαρμογή στις «πράσινες τεχνολογίες» όπως στα υβριδικά αυτοκίνητα και στις ανεμογεννήτριες Το Πρασεοδύμιο, σε συνδυασμό με το Νεοδύμιο χρησιμοποιείται σε συσκευές ανάφλεξης.
Το Υτριο (Y) είναι συστατικό για δύστηκτα κράματα (superalloys) τα οποία χρησιμοποιούνται σε υψηλής θερμοκρασίας, οξειδωτικά περιβάλλοντα όπως οι κινητήρες αεριοστροβίλων Το Ευρώπιο, το Υτριο και τα: Τέρβιο , Θούλιο, Λανθάνιο, Δημήτριο, χρησιμοποιούνται σαν φωσφορίζουσες ουσίες οι οποίες βρίσκουν εφαρμογή στις οθόνες τηλεόρασης και υπολογιστών.
Το Ερβιο χρησιμοποιείται σε εφαρμογές laser και σε οπτικές ίνες ενώ το Δημήτριο σε βιομηχανίες γυαλιού και κεραμικών. Τέλος, το Σαμάριο χρησιμοποιείται στους πυκνωτές.
